Middelgrote gemeenten kunnen sneller en goedkoper bouwen dan grotere gemeenten

“Middelgrote gemeenten willen graag minstens 65.000 woningen bouwen en kunnen dat vaak sneller en goedkoper dan grotere gemeenten”, dat stelt burgemeester Sjoerd Potters, voorzitter van het samenwerkingsverband van gemeenten M50.

Op 26 januari 2023 legt hij in De Bilt, samen met 25 wethouders, waaronder de Schagense wethouder Simco Kruijer, een gezamenlijk woningbod bij minister Hugo de Jonge op tafel. Om de publieke tekorten voor deze woningbouw af te dekken is een bijdrage van het rijk noodzakelijk, maar het aantal middelgrote gemeenten die een bijdrage van het rijk krijgen is relatief laag. Potters stelt:

Voor de zogenaamde woningbouwimpuls deed het kabinet een greep uit de kas van het gemeentefonds, maar door strenge eisen en hoge drempels vloeien de gelden vooral naar grote gemeenten en advieskantoren. Bij de vorige tranche van de Woningbouwimpuls bleef er zelfs geld over in de pot.

Sjoerd Potters
Voorzitter samenwerkingsverband M50

Een inventarisatie van de M50 constateert 11 drempels in het beleid van het kabinet die het bouwen in middelgrote gemeenten sterk bemoeilijken.

Goedkoop wonen in hartje centrum

Het regeerakkoord benadrukt de ambities van het kabinet om 900.000 huizen te bouwen; verspreid over heel Nederland. De genoemde M50 inventarisatie laat zien dat middelgrote gemeenten locaties hebben bepaald en plannen hebben gemaakt.

Middelgrote gemeenten kunnen bouwen in hartje centrum, zonder grote transformaties of infrastructurele ontwikkeling. Dat drukt de kosten en brengt de vaart erin. In middelgrote gemeenten zoals Waalwijk, Veghel en De Bilt groeit de werkgelegenheid. Bovendien willen wij onze jongeren een huis bieden.

Sjoerd Potters
Voorzitter samenwerkingsverband M50

Middelgroot twijfelt bij indienen financieringsaanvraag

De inventarisatie van de M50 laat tegelijkertijd ook zien dat middelgrote gemeenten twijfelen of ze een aanvraag willen indienen voor de nieuwe ronde van de Woningbouwimpuls.

De Tweede Kamer heeft geprobeerd om het minimale aantal woningen bij nieuwbouwprojecten terug te brengen naar 200 per aanvraag, maar harde criteria zoals ‘geografische eenheid’ en ‘projectoptimalisatie’ zorgen ervoor dat bouwprojecten onder de 500 woningen in middelgrote gemeenten vaak niet haalbaar zijn. Hierdoor moeten wij helaas discussies voeren met het ministerie of een hechte dorpsgemeenschap als Holten een geografische eenheid is of niet.

Erik Wessels
wethouder van Rijssen-Holten (CDA)

De minister heeft veel energie en grote ambities, maar meedoen aan de tombola van de woningbouwimpuls kost heel veel tijd en de uitkomsten zijn hoogst onzeker. Het zou moeten gaan om snelle en goede plannen en niet om de meeste plancapaciteit.

Dolf Smolenaers
Wethouder van De Bilt (D66)

‘Stenen stapelen in plaats van advieskosten maken’

Middelgrote gemeenten verkeren in financieel zwaar weer. De gemeentelijke financiering na 2026 is hoogst onzeker en dit beperkt investeringskracht en plancapaciteit.

Ambtenaren van middelgrote gemeenten verdwalen nogal eens in alle overlegorganen, impulskamers en projectpotjes en als het echt om de verdeling van de euro’s gaat zoals bij de infrastructuurgelden om de woningbouw te ontsluiten (MIRT) dan zitten alleen grote gemeenten aan tafel.

Jan van Burgsteden
Wethouder Meierijstad

Om in aanmerking te komen voor extra ambtenaren uit de zogenaamde flexpool is vaak cofinanciering nodig. Vervolgens wordt de inzet van die ambtenaren in de regeling beperkt.

De regelingen van het rijk passen meer bij een grote gemeente met een fors personeelsbestand. Wij zoeken handjes in plaats van meedenkers. Wij willen stenen stapelen in plaats van advieskosten maken.

Eva Boswinkel
Wethouder Financiën van Zutphen en Vicevoorzitter M50 (GroenLinks)